Küçüklere Türkçe Dil Bilgisi Notları (Bütün Konular)

DİL ve DİL BİLGİSİ

Dil : İnsanların duygu, düşünce ve isteklerini anlatmak için kullandıkları ses ya da işaretler sistemidir.

Dilbilgisi : Dilimizi oluşturan sesleri, kelimeleri, cümleleri ve bunlarla ilgili kuralları bu derste öğreneceğiz. Harfleri, heceleri, sözcükleri, cümleleri, noktalama işaretlerini; kısaca dilimizi doğru konuşmayı ve doğru yazmayı bu derste öğreneceğiz.

CÜMLE (TÜMCE)

Cümle : Maksadımızı, anlatmak istediklerimizi  tam olarak anlatan söz dizilerine CÜMLE diyoruz..

Cümle özellikleri :

 Cümleye büyük harfle başlanır.

 Cümlelerin sonuna nokta, soru işareti veya ünlem işareti konur.

 Bu işaretlerden sonra gelen cümlelerin baş harfleri büyük yazılır.

Cümlenin Öğeleri

Kelimelerin cümledeki görevlerine cümlenin öğeleri denir. Bir cümlede üç çeşit öğe bulunur.
1. Yüklem : Cümlede yapılan işi, oluşu ya da eylemi bildiren kelimeye yüklem denir.
Yüklem cümlenin temel öğelerinden biridir. Genellikle cümlenin sonunda bulunur.
Annen sofrayı kurmaya hazırlandır (hazırlandı yüklem)

2. Özne : Yüklemin bildirdiği işi, hareketi yapan ya da bir oluş içinde bulunan varlığa özne denir.
Cümlede Özneyi Bulma Kuralı: Cümledeki yükleme insanlar için kim, diğer varlıklar için ne soruları sorulduğunda cevap veren kelime ya da kelime grubu öznedir.
Arkadaşın koştu. (Kim koştu? arkadaşın )
3. Tümleç : Yüklemi tümleyen ya da kuvvetlendiren kelimelere tümleç denir.
Serpil kitabı yırttı. (Neyi yırttı? kitabı – tümleç)

Dizilişlerine Göre Cümleler

A. Kurallı Cümle : Yüklemi sonda olan cümlelerdir. Bu çeşit cümleler kurala uygun kuruldukları için kurallı cümle diyoruz.

Tarla, bereket yüklü bahara motor sesleriyle uyandı.
Öğrenciler artık daha erken kalmak zorunda kalacaklar.

B. Devrik Cümle : Yüklemi başta veya ortada olan cümlelerdir. Bu çeşit cümlelere devrik cümle diyoruz.
Motor sesleriyle uyandı tarla, bereket yüklü bahara.

Daha erken kalkmak zorunda kalacaklar öğrenciler artık.

Olumlu Cümle ve Olumsuz Cümle

1. Olumlu Cümle : Eylemin yapıldığı ya da işin olduğunu bildiren cümlelerdir.
Güneş akşamları erken batıyor.

2. Olumsuz Cümle : İşin ve eylemin yapılmadığını bildiren cümlelerdir.
Hoca efendi hiç şaşmaz. Aysel kibar değildir.Seyhan okula gelmedi.

KELİME (SÖZCüK)

Tek başına anlamı olan, veya cümle kurmaya yarayan sesler dizisine sözcük (kelime) diyoruz.

KELİME ÇEŞİTLERİ

Anlamlarına göre sözcükler:

1. Zıt Anlamlı Kelimeler: Anlam yönünden birbirinin karşıtı olan kelimelere ZIT (KARŞIT) ANLAMLI KELİMELER denir. çok – az, akıllı – akılsız, zor – kolay, arka – ön, sağ – sol…

2. Eş Sesli Kelimeler: Yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları farklı olan kelimelere EŞ SESLİ (SESTEŞ) KELİMELER denir.

Gül, çok sevdiğim bir çiçektir.
Gül, sınıfımızın en çalışkan öğrencisidir.
Anlatılan fıkraya herkes güldü.

3. Eş Anlamlı Kelimeler: Yazılış ve okunuşları ayrı, anlamları aynı olan kelimelere EŞ ANLAMLI (ANLAMDAŞ) KELİMELER denir. nemli – rutubetli, sor – güç, okul – mektep, öğretmen – muallim

4. Terim Olan Kelimeler: Bilim, sanat, meslek ve teknik konularda bazı kavramları karşılayan kelimelere TERİM denir.

Coğrafya terimi              Ada, dağ, ova, deniz, göl, nehir…
Hukuk terimi                   Anayasa, kanun, dava, davacı, mahkeme…
Geometri terimi              Açı, kenar, köşegen, kare…
Matematik terimi            Toplama, çıkarma, eksi, artı, kalan, denklem…
Edebiyat terimi               Roman, piyes, masal, hikaye, denem, makale…
Müzik terimi                    Nota, türkü, şarkı…

5. Mecaz Anlamlı Kelimeler: Kelimelerin cümle içinde, sözlük anlamlarından başka anlamlarda kullanılmasına MECAZ anlamı denir.

Keçi ağaçların baş düşmanıdır.
Keçi gibi birisin!         → Mecaz anlam

Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.